اختلال شخصیت اجتنابی با عزت‌نفس پایین و ترس شدید از طرد شدن شناخته می‌شود. افراد مبتلا معمولا برای اینکه این احساسات دردناک را تجربه نکنند، از موقعیت‌های اجتماعی دوری می‌کنند. این اختلال معمولا از طریق مشاوره روانشناسی قابل درمان است. در برخی موارد، استفاده از دارو نیز می‌تواند کمک‌کننده باشد.
در این بخش، با اختلال شخصیت اجتنابی بیشتر آشنا می‌شوید.
فهرست محتوا
- اختلال شخصیت اجتنابی چیست؟
- علائم اختلال شخصیت اجتنابی
- چه چیزی باعث اختلال شخصیت اجتنابی می‌شود؟
- درمان اختلال شخصیت اجتنابی
اختلال شخصیت اجتنابی چیست؟
اختلال شخصیت اجتنابی (Avoidant Personality Disorder) یکی از اختلالات شخصیت است که با احساس مزمن بی‌کفایتی و حساسیت شدید نسبت به انتقاد همراه است. افراد مبتلا به این اختلال معمولا دوست دارند با دیگران ارتباط داشته باشند، اما به دلیل ترس شدید از طرد شدن، از موقعیت‌ها و تعاملات اجتماعی دوری می‌کنند.
علائم اختلال شخصیت اجتنابی
نشانه اصلی اختلال شخصیت اجتنابی این است که فرد آنقدر از طرد شدن می‌ترسد که تنهایی و انزوا را به بودن در کنار دیگران ترجیح می‌دهد. شدت این الگوی رفتاری می‌تواند از خفیف تا بسیار شدید متفاوت باشد.
سایر نشانه‌ها و رفتارهای این اختلال عبارت است از:
- احساس ناکافی بودن دارد و فکر می‌کند از بقیه پایین‌تر است.
- خیلی می‌ترسد دیگران از او ایراد بگیرند یا دوستش نداشته باشند.
- با کسی صمیمی نمی‌شود مگر اینکه مطمئن باشد طرف مقابل او را قبول دارد.
- در جمع و رابطه‌ها خیلی مضطرب می‌شود، برای همین از کارها و موقعیت‌های اجتماعی دوری می‌کند.
- در جمع بیش‌ازحد حواسش به خودش است، چون می‌ترسد اشتباه کند یا خجالت بکشد.
- حرف یا نظر دیگران را فورا منفی برداشت می‌کند.
- کمتر سراغ کارهای جدید می‌رود و معمولا ریسک نمی‌کند.
پادکست زیر به شرح علائم اختلال شخصیت اجتنابی می‌پردازد:
پیامد اجتماعی اختلال شخصیت اجتنابی
اختلال شخصیت اجتنابی باعث ترس از طرد شدن می شود که این اغلب ارتباط با دیگران را دشوار می‌سازد. فرد در این وضعیت ممکن است نسبت به جستجوی دوستان تردید داشته باشد مگر اینکه اطمینان کسب کند که دیگران او را دوست خواهند داشت. زمانی که که این شخص وارد یک رابطه می شود احتمالاً از به اشتراک گذاشتن اطلاعات شخصی یا صحبت درباره احساسات خود ابا دارد، این مسیله حفظ روابط صمیمانه یا دوستی‌های نزدیک را مشکل می کند.
چه چیزی باعث اختلال شخصیت اجتنابی می‌شود؟
اختلالات شخصیت، از جمله AVPD، از جمله بیماری‌های روانی هستند که کمتر شناخته شده‌اند. محققان هنوز در تلاشند تا علت دقیق آنها را کشف کنند، اما معتقدند AVPD احتمالا به دلیل عوامل مختلفی از جمله موارد زیر ایجاد می‌شود:
- ژنتیک: یک مطالعه در مورد AVPD تخمین زده است که ژنتیک حدود ۶۴٪ از احتمال ابتلا به AVPD را تشکیل می‌دهد.
- خلق و خو در دوران نوزادی: محققان بین برخی از ویژگی‌های خلق و خو در دوران نوزادی و AVPD ارتباط پیدا کرده‌اند. این موارد شامل حساسیت بیش از حد، بی‌علاقگی به تجربیات جدید، اجتناب افراطی از آسیب‌های احتمالی و ترس و پریشانی بیش از حد است.
- سبک دلبستگی: افرادی که سبک دلبستگی ترس‌آلود دارند، ممکن است بیشتر در معرض ابتلا به اختلال شخصیت اجتنابی باشند. بدین معنا که شما تمایل به نزدیکی با دیگران دارید اما از طرد شدن می‌ترسید.
- محیط اوایل کودکی: تجربه طرد شدن و برخورد متفاوت با دیگران در دوران کودکی ممکن است در ایجاد AVPD نقش داشته باشد.
تفاوت اختلال شخصیت اجتنابی و اضطراب اجتماعی
اختلال شخصیت اجتنابی (AVPD) و اختلال اضطراب اجتماعی (SAD) شباهت‌های زیادی دارند، اما یکی نیستند.
اضطراب اجتماعی یعنی فرد ترس شدید و مداومی دارد از اینکه دیگران او را قضاوت کنند یا زیر نظر بگیرند. به همین دلیل از موقعیت‌های اجتماعی فرار می‌کند. در این اختلال، اضطراب محور اصلی مشکل است.
اما در اختلال شخصیت اجتنابی، فرد بیشتر به این خاطر از جمع دوری می‌کند که عزت نفس پایین و احساس بی‌ارزشی دارد، نه صرفا اضطراب. در AVPD ممکن است اضطراب وجود داشته باشد، اما الزاما عنصر اصلی نیست.
به جدول مقایسه زیر دقت کنید:
| اختلال شخصیت اجتنابی (AVPD) | اضطراب اجتماعی (SAD) |
|---|---|
| مساله اصلی: احساس بی‌ارزشی و عزت‌نفس پایین | مساله اصلی: ترس شدید از قضاوت دیگران |
| دوری از روابط به دلیل حس ناکافی بودن | دوری از جمع به دلیل اضطراب شدید |
| اضطراب ممکن است باشد، اما هسته اصلی نیست | اضطراب هسته اصلی اختلال است |
| یک الگوی شخصیتی پایدار و عمیق | بیشتر وابسته به موقعیت‌های اجتماعی خاص |
قبلا تصور می‌شد AVPD شکل شدید اضطراب اجتماعی است. اما پژوهش‌ها نشان داده‌اند حدود دو سوم افراد مبتلا به AVPD، طبق معیارهای تشخیصی، شرایط لازم برای تشخیص اضطراب اجتماعی را ندارند.
در عین حال، ممکن است یک فرد هر دو اختلال را همزمان داشته باشد. در این صورت، علائم معمولا شدیدتر از حالتی است که فقط یکی از این دو اختلال وجود داشته باشد.
درمان اختلال شخصیت اجتنابی
درمان اختلال‌های شخصیت معمولا زمان‌بر و چالش‌انگیز است، چون الگوهای فکری و رفتاری فرد سال‌ها بدین شکل حضور داشتند. با این حال، افراد مبتلا به اختلال شخصیت اجتنابی معمولا گزینه‌های مناسبی برای درمان هستند؛ زیرا این اختلال برایشان رنج زیادی ایجاد می‌کند و اغلب مایلند روابط صمیمی و سالم‌تری داشته باشند. همین انگیزه می‌تواند آنها را در ادامه درمان همراه کند.
لازم به ذکر است که درمان زمانی موثرتر است که اعضای خانواده حمایتگر باشند.
روان درمانی (درمان اصلی)
خط اول درمان، رواندرمانی است. هدف تراپی، کمک به فرد برای شناخت ترس‌ها و الگوهای رفتاری آسیب‌زا و یادگیری شیوه‌های سالم‌تر ارتباط با دیگران است.
دو رویکرد موثر عبارت‌اند از:
۱. درمان روان‌پویشی
این روش بر ریشه‌های مسائل و تجربیات گذشته تمرکز دارد. فرد با خودآگاهی بیشتر، الگوهای تکراری روابط و رفتارهای مشکل‌ساز را می‌شناسد و یاد می‌گیرد شیوه ارتباط خود با دیگران را تغییر دهد. با این حال، روانکاوی معمولا زمان‌بر است.
۲. درمان شناختی–رفتاری (CBT)
رویکردی ساختارمند و هدف‌محور است. در این روش، فرد مبتلا به اختلال شخصیت اجتنابی یاد می‌گیرد افکار منفی و باورهای ناکارآمد خود را شناسایی و اصلاح کند. همچنین روی تقویت مهارت‌های اجتماعی و کاهش اضطراب تمرکز می‌شود.
دارو درمانی
دارویی برای درمان مستقیم اختلال‌های شخصیت وجود ندارد. اما اگر فرد همزمان دچار افسردگی یا اضطراب باشد، می‌توان از دارو برای کاهش این علائم استفاده کرد. کنترل این مسایل، باعث می‌شود روند رواندرمانی موثرتر پیش برود.
چه کسانی مبتلا می‌شوند؟
اختلال شخصیت اجتنابی معمولا در اواخر نوجوانی یا اوایل دهه 20 زندگی آغاز می‌شود. همچنین به نظر می‌رسد این اختلال بیشتر افراد دچار عارضه‌های زیر را تحت تاثیر قرار دهد:
- افسردگی
- اضطراب اجتماعی
- اختلال وسواسی جبری
- اختلال وحشت‌زدگی
- بی‌اشتهایی عصبی
- پرخوری عصبی
سخن پایانی
مهم است به یاد داشته باشید که اختلال شخصیت اجتنابی یک اختلال شخصیت است. مانند تمام اختلالات شخصیت و روان، درخواست کمک به محض بروز علائم می‌تواند به بهبود زندگی شما کمک کند. متخصصان سلامت روان در کلینیک روانشناسی با ارائه برنامه‌های درمانی ترکیبی کنار شما هستند تا به روابط سالم و زندگی با استرس کمتر بازگردید.
سوالات متداول
اختلال شخصیت اجتنابی چیست؟
اختلال شخصیت اجتنابی یک اختلال شخصیت است که با احساس مزمن بی‌کفایتی و حساسیت شدید نسبت به انتقاد همراه است. افراد مبتلا به این اختلال معمولا دوست دارند با دیگران ارتباط داشته باشند، اما به دلیل ترس شدید از طرد شدن، از تعاملات اجتماعی دوری می‌کنند.
از کجا مشاوره برای درمان اختلال شخصیت اجتنابی دریافت کنم؟
سهاکلینیک با همکاری با درمانگران مورد تایید سازمان نظام روانشناسی کشور، آماده ارائه خدمات مشاوره و درمان آنلاین است. برای رزرو نوبت، با ما تماس بگیرید: 09198791784.
دانلود فایل اصلی و نسخه PDF اختلال شخصیت اجتنابی
منبع : webmd
