آنهدونیا یا بی ­لذتی چیست؟

آنهدونیا یا بی لذتی، ناتوانی یا کاهش توانایی در تجربه لذت است. این می تواند شامل فقدان انگیزه برای جستجوی لذت یا فقدان لذت از فعالیت های لذت بخش و یا هر دو باشد. این نشانه، یکی از علائم اولیه افسردگی و همچنین چندین بیماری روانی دیگر است.

این مقاله به تعریف آنهدونیا می پردازد، دربارۀ انواع مختلف آنهدونیا بحث می کند و علائم و علل آن را پوشش می دهد. سپس نحوه تشخیص آنهدونیا را بیان می کند و گزینه های درمان احتمالی را شرح می دهد.

فهرست مطالب

معیارهای تشخیصی آنهدونیا

ویرایش پنجم راهنمای تشخیصی و آماری انجمن روانپزشکی آمریکا (DSM-5) انهدونیا را به عنوان «کاهش چشمگیر علاقه یا لذت در تقریباً همه فعالیت ها» تعریف می کند. این مشابه وقتی نیست که به دلیل خستگی یا برای امتحان کردن چیزهای جدیدتر، علاقۀ خود را نسبت به چیزی از دست می دهید. در عوض، آنهدونیا وقتی رخ می دهد که از بیشتر یا همه فعالیت‌هایی که زمانی از آنها لذت می‌بردید، دیگر لذت نمی برید.

آنهدونیا دو جزء متمایز دارد:

  • یک مؤلفه انگیزشی که با کاهش میل به جستجوی تجربیات لذت بخش مشخص می شود (مثلاً مشتاقانه منتظر پخش فیلم مورد علاقه یا ملاقات یکی از اعضای محبوب خانواده ماندن)
  • یک مؤلفۀ تکمیلی که با کاهش توانایی در تجربه احساسات مثبت در پاسخ به فعالیت هایی مشخص می شود که قبلاً باعث لذت می شدند (مانند گذراندن وقت با دوستان، غذا خوردن یا سرگرمی های لذت بخش قبلی)

آنهدونیاافراد ممکن است یک یا هر دو جزء آنهدونیا را تجربه کنند.

DSM-5 آنهدونیا را به عنوان یکی از دو علامت اصلی اختلال افسردگی اساسی شناسایی می‌کند. به علاوه، انهدونیا اغلب با عارضه هایی از جمله موارد زیر مرتبط است:

  • اختلال دو قطبی
  • اسکیزوفرنی
  • اختلال مصرف مواد
  • درد مزمن
  • بیماری پارکینسون
  • آلزایمر
  • اختلالات خوردن
  • اختلال استرس پس از تروما
  • اختلالات طیف اوتیسم

بیشتر بخوانید: روانشناسی بالینی

تجربه آنهدونیا ممکن است بر اساس عارضۀ زیربنایی، متفاوت باشد. برای مثال، پژوهشی نشان داده است که افراد مبتلا به اختلال افسردگی اساسی و اختلال دوقطبی ممکن است مؤلفه انگیزشی آنهدونیا را به جای مؤلفه تکمیلی تجربه کنند.

در نتیجه، این افراد می توانند همچنان در پاسخ به محرک های لذت بخش، لذت را تجربه کنند، اما انگیزه ای برای جستجوی چنین تجربیاتی ندارند. در همین حال، تحقیقات دیگری نشان داده است که افراد مبتلا به اختلال افسردگی اساسی نسبت به افرادی که دارای بیماری هایی همچون اسکیزوفرنی، اختلال مصرف مواد، پارکینسون و درد مزمن هستند، از بی لذتی شدیدتری رنج می‌برند.

انواع آنهدونیا و علائم آن

بسیاری از مطالعات آنهدونیا را به دو دسته تقسیم می‌کنند: جسمانی و اجتماعی.

  1. آنهدونیای جسمی

آنهدونی جسمی با کاهش علاقه و لذت در درگیر شدن در تجربیات فیزیکی مانند غذاخوردن، ورزش و تعاملات جنسی تعریف می شود.

علائم آنهدونی جسمی عبارتند از:

  • کاهش علاقه به صمیمیت جسمی
  • از بین رفتن لذت از چشیدن خوراکی ها
  • کاهش لذت از احساسات فیزیکی، مانند رقصیدن، بوی گل یا تماشای غروب آفتاب
  1. آنهدونی اجتماعی

بی لذتی اجتماعی با کاهش علاقه و لذت در مشارکت اجتماعی تعریف می شود. در حالی که بی لذتی اجتماعی مستلزم کناره گیری اجتماعی است، اما شباهتی به اضطراب اجتماعی ندارد. اضطراب اجتماعی از ترس از تعاملات اجتماعی ناشی می شود، در حالی که بی لذتی اجتماعی، خوشایندبودن تعاملات اجتماعی را کاهش می دهد.

آنهدونیاعلائم آنهدونی اجتماعی عبارتند از:

  • کناره گیری اجتماعی
  • روابط شخصی کمتر
  • ترجیح دادنِ تنهایی
  • کاهش مهارت های اجتماعی
  • کاهش لذت از تعامل اجتماعی

علل آنهدونیا

به طور کامل مشخص نیست که چه چیزی باعث آنهدونیا می شود، اما پژوهشگران بر این باورند که این وضعیت از تغییراتی در مغز ناشی می شود.

برخی مطالعات نشان داده‌اند که بخش‌هایی از مغز که افراد را قادر می‌سازد تا پاداش‌ها را پیش‌بینی کنند و آنها را برای جستجوی پاداش ترغیب می‌کند، در افراد مبتلا به آنهدونیا دچار اختلالات شخصیت شده است، که توانایی آنها را برای اتخاذ تصمیماتی که منجر به تجربه‌های لذت‌بخش می‌شود، کاهش می‌دهد.

یک مطالعه نشان داد که کودکان مبتلا به آنهدونیا سطوح پایین تری از اتصال بین نواحی مغزی درگیر با برانگیختگی و پردازش پاداش دارند و همچنین کاهش فعال سازی در مناطق خاصی از مغز در طول پیش بینی پاداش در آنها مشاهده شد.

تشخیص آنهدونیا

در محیط‌ بالینی، یک متخصص پزشکی یا سلامت روان می تواند با پرسیدن سؤالاتی در مورد خلق و خوی بیمار و سایر پاسخ‌های عاطفی وی به فعالیت‌های لذت‌بخش، آنهدونیا را تشخیص دهد. متخصصان همچنین ممکن است پرسشنامه‌ای مانند مقیاس لذت اسنیت-همیلتون (SHAPS)، که معمولاً برای ارزیابی بی لذتی در افراد مبتلا به افسردگی و سایر مشکلات سلامت روان مورد استفاده قرار می‌گیرد، اجرا کنند.

از آنجایی که آنهدونیا اغلب علامتی برای سایر عارضه هاست، ممکن است بیماران از نظر سلامت روانی یا بیماری های جسمی زمینه ای نیز مورد ارزیابی قرار گیرند. در نتیجه، ممکن است یک معاینه فیزیکی یا آزمایش خون انجام شود تا مشخص شود که آیا مشکلات پزشکی دیگری هستند که در بروز آنهدونیا دخیل باشند یا خیر.

آنهدونیادرمان آنهدونیا

درمان آنهدونیا دشوار است. ممکن است برای درمان مشکلات مختلف سلامت روان که اغلب با آن همراه است، دارو تجویز شود. با این حال تحقیقات نشان داده اند که داروهایی که معمولاً برای درمان افسردگی استفاده می‌شوند در واقع توانایی مغز را برای پردازش پاداش‌ها کاهش می‌دهند، از هیجانات می کاهند و برای تسکین آنهدونیا کار چندانی از دست شان بر نمی آید.

کتامین

اخیراً پیشرفت‌های امیدوارکننده‌ای در درمان‌ آنهدونیا صورت گرفته است. به عنوان مثال، مطالعه ای نشان داد که تزریق بی حس کننده کتامین، آنهدونی را در افراد مبتلا به افسردگی دوقطبی مقاوم به درمان کاهش می دهد، که نشان دهنده روشی احتمالی برای کمک به مبتلایان به این بیماری است.

گفتگو درمانی

کارآزمایی‌های بالینی در حال حاضر برای ایجاد نوعی گفتگو درمانی مخصوص آنهدونیا در حال انجام است. این درمان شامل ارائۀ تکالیف هفتگی به بیماران مانند شرکت در یک مهمانی یا دعوت از یک دوست برای شام می‌­شود. هدف درمان این است که با شرکت دادن افراد در فعالیت‌هایی که به آنها احساس ارزشمندی یا مهم بودن می­دهد، بر کمبود انگیزه و فقدان پیش‌بینی­های مثبت مبتلایان غلبه کند.

با انجام این کار، محققان امیدوارند که یک حلقه بازخورد مثبت ایجاد کنند که در نهایت افراد مبتلا به آنهدونیا را به سمت تصمیم گیری فعالانه برای شرکت در رویدادهای اجتماعی سوق دهد (و حتی به آنان بیاموزد که مشتاقانه منتظر شرکت در آنها باشند).

با وجود این پیشرفت ها، در حال حاضر، هنوز روش خاصی برای درمان مستقیم آنهدونیا وجود ندارد. اگر احساس می کنید از بی لذتی رنج می برید، بهترین گزینه این است که به دنبال یک متخصص سلامت روان و مشاوره روانشناسی باشید تا وضعیت تان را ارزیابی کند و دوره­ای درمانی ترتیب دهد که به شما کمک کند تا به فعالیت هایی که قبلاً از آنها لذت می بردید، علاقه مند شوید و دوباره لذت را تجربه کنید.

منبع

https://www.verywellmind.com/what-is-anhedonia-i-dont-feel-pleasure-5680269

توسط سینتیا وینی – بررسی تخصصی توسط دکتر دانیل بی بلوک – 2022

برای امتیاز به این نوشته کلیک کنید!
[کل: 2 میانگین: 5]