اختلال تفکر یک مساله روانشناختی است که به توانایی فرد در تفکر و نوشتن واضح و منطقی صدمه میزند. این اختلال میتواند بهصورت تفکر آشفته، مشکل در تمرکز یا حفظ روند فکر، هذیانها و موارد دیگر بروز پیدا کند. علایم، علل و درمان انواع اختلالات تفکر را در این محتوا از کلینیک روانشناسی سها بخوانید.
اختلال تفکر چیست؟
اختلال فکری مسالهای روانشناختی است که باعث میشود فرد در سازماندهی و بیان افکارش به مشکل بخورد. به دنبال این وضعیت، افراد در زمان حرف زدن یا نوشتن، غیرعادی به نظر میرسند.
به اختلال تفکر، گفتار نامنظم هم میگویند. مشخصه این عارضه، بهم ریختن ساختار یا محتوای فکر است. اختلال فکری یکی از علایم کلیدی اسکیزوفرنی و سایر اختلالات روان پریشی است.
اختلالات در تفکر با مشکلاتی در عملکرد روزمره، روابط اجتماعی و سلامت روانی همراه میشود.
علایم اختلال تفکر چیست؟
علائم اختلال فکری میتواند به طور موقت در طی دوره استرس یا خستگی بیش از حد رخ دهد. اما زمانی که علایم شدید و مدتدار باشند و در زندگی روزانه فرد اختلال ایجاد کنند، با اختلالی جدی و نیازمند درمان روبرو هستیم.
بطور کلی علایم اختلال فکری شامل موارد زیر است:
علائم اختلال تفکر
سایر علایمی که میتوانند با اختلالات فکری مرتبط باشند عبارتند از هذیانها، توهم، قضاوت ضعیف، تغییرات حرکتی، بی قراری، فقدان هیجان، فقدان اظهار خود و پارانویا. این علایم معمولا با اختلالاتی چون اسکیزوفرنی یا اختلال اسکیزوافکتیو ارتباط دارند.
چطور بفهمم اختلال تفکر دارم؟
اختلالات تفکر توسط روانشناس یا روانپزشک تشخیص داده میشوند. آنها معمولا سوالاتی باز پاسخ از شما میپرسند و نحوه پاسخگویی کلامیتان را ارزیابی میکنند. همچنین متخصص ممکن است برای بررسی سلامت کلی و سایر عارضههای پزشکی، شما را به پزشک عمومی ارجاع دهد.
روانشناس یا روانپزشک ممکن است از چند تست روانشناسی نیز برای بررسی وضعیت استفاده کند. از جمله:
- آزمون لکه های جوهر رورشاخ: آزمون لکههای جوهر رورشاخ یک تست فرافکن است که در آن مجموعهای از لکههای جوهر مبهم به افراد نشان داده میشود. سپس متخصصان سلامت روان برای جستجوی علایم اختلال فکری میتوانند از یک سیستم نمرهدهی برای تفسیر پاسخهای کلامی افراد استفاده کنند.
- شاخص اختلال فکری (TDI): در این ارزیابی، روانشناس با فرد وارد گفتگو میشود و این گفتگو را ضبط و رونویسی میکند. سپس TDI که با نام شاخص دلتا نیز شناخته میشود، برای ارزیابی تبادلات مورد استفاده قرار میگیرد که شامل بررسی ۲۳ حوزه مختلف است که ممکن است نشانه یک نارسایی فکری باشند.
- مقیاس ارزیابی فکر، زبان و ارتباط (TLC): این مورد یکی از مقیاسهای پرکاربرد اختلالات فکری است. این ابزار شامل انجام مشاهدات و تکمیل امتیازدهی شدت بر پایه تعریف جنبههای متفاوت اختلالات تفکر است.
علل اختلال فکری چیست؟
علل دقیق این وضعیت شناخته نشده اند. با این حال، باور بر این است که متغیرهای زیادی در این مسئله نقش دارند، از جمله ژنتیک، ناهنجاریهای مغزی و عوامل محیطی مانند استرس و خستگی.
خیلی از عارضههای طبی و روانپزشکی نیز میتوانند بر عملکرد زبان کلامی و نوشتاری تاثیر بگذارند. از جمله:
- طیف اوتیسم
- اسکیزوفرنی و سایر روانپریشیها
- اختلال نقص توجه – بیش فعالی
- مشکلات غدد درونریز
- ناشنوایی
- عفونتها
- ناتوانیهای عقلی
- اختلالات سوختوساز
- مصرف مواد
- ضربه مغزی تروماتیک
- کمبود ویتامینها
انواع اختلالات تفکر کدامند؟
هر نوع اختلال فکری، مجموعه علایم خودش را دارد که در فرایند اندیشیدن مشکل ایجاد میکند. با این حال، در همه آنها، نابسامانی در سازماندهی و اظهار ایدهها وجود دارد.
برخی از انواع اختلالات تفکر شامل موارد زیر است:
درمان اختلال تفکر چیست؟
درمانهایی وجود دارند که میتوانند به افراد در مدیریت نشانههای اختلالات فکریشان کمک کند. در زیر به برخی راهبردهای درمانی که ممکن است در این زمینه به کار روند، اشاره میکنیم.
روان درمانی
روان درمانی ممکن است برای کمک به افرادی که علایم تفکرات هذیانی یا تحریف شده را تجربه میکنند، مفید باشد. بسته به علایم فرد، انواع روان درمانی میتواند مورد استفاده قرار گیرد:
- درمان شناختی رفتاری: این روش میتواند در شناسایی و تغییر افکار تحریف شده به افراد کمک کند.
- مشاوره خانواده: این درمان میتواند به خانواده ها کمک کند تا یاد بگیرند برای حمایت از شخص مورد علاقه شان که دچار اختلال تفکر است، چه کارهایی میتوانند انجام دهند.
- گروه درمانی: این مورد میتواند برای تمرین مهارت ها و یافتن حمایت مفید باشد.
دارو درمانی
داروها ممکن است گاهی برای کمک به تسکین علایم مرتبط با اسکیزوفرنی یا اختلالات سایکوتیک تجویز شوند. چنین داروهایی ممکن است شامل ضد روان پریشیها، ضد افسردگیها و تثبیت کنندههای خُلق باشند.
راه های مقابله با اختلال فکری
علاوه بر روان درمانی و داروها، افراد مبتلا میتوانند از آموزش مهارتهای زندگی و حمایتهای اجتماعی نیز نفع ببرند.
- آموزش مهارت های اجتماعی: از آنجا که مشکلات در تفکر نامنظم بر ارتباطات اثر میگذارد، میتواند چالشهایی را در روابط این افراد ایجاد کند. یادگیری و تمرین مهارتهای اجتماعی میتواند به افراد دارای اختلالات فکری کمک کند تا شیوههایی را برای بهبود توانایی برقراری ارتباط خود پیدا کنند و روابطشان را از نابودی نجات دهند.
- حمایت اجتماعی: حمایت اجتماعی نیز برای این افراد ضروری است. خانواده درمانی و گروههای حمایتی ممکن است هم برای افراد مبتلا و هم برای اعضای خانواده و عزیزان شان اثربخش باشند.
- مدیریت استرس: از آنجا که گاهی استرس میتواند علایم عارضههایی همچون اختلال اسکیزوفرنی را بدتر کند، فنون آرامسازی و درمان استرس نیز میتوانند مفید باشند.
سخن پایانی
اگر علایم یک اختلال فکری را تجربه میکنید که بر تواناییتان در برقراری ارتباط اثر گذاشته است، بهتر است با یک متخصص مشورت کنید. آنها علایم شما را ارزیابی کرده و تشخیصگذاری میکنند. دریافت تشخیص صحیح، بهترین روش برای کسب اطمینان از دریافت یک درمان مناسب است . این میتواند در مدیریت علایمی که در حال تجربه اش هستید، به شما یاری برساند.
نیاز به مشورت فوری با متخصص دارید؟
برای مشاوره آنلاین با تراپیست مورد اعتماد سهاکلینیک کلیک کنید. تماس و رزرو
آیا تاکنون اختلال فکری را تجربه کرده اید یا در اطرافیان تان دیده اید؟ میتوانید نظرات و سوالات خود را با ما به اشتراک بگذارید.
منبع:
