در این مقاله می خوانید:

خانواده درمانی چیست؟

خانواده درمانی یا مشاوره خانواده نوعی از درمان است که به منظور کمک به حل مسائلی که به طور خاص بر سلامت روانی و عملکرد خانواده اثر می­گذارند طراحی شده است. این درمان به اعضای خانواده کمک می کند تا روابط قوی­تری ایجاد کنند، ارتباطات شان تقویت شود و تعارضات درون خانواده را مدیریت کنند.برخی اهداف اولیۀ خانواده درمانی، خلق محیطی بهتر در خانه، حل مسائل خانوادگی و درک مشکلات منحصری است که خانواده با آن رو به رو می­شوند.

انواع خانواده درمانی

چندین نوع خانواده درمانی وجود دارد؛ از جمله:

  • خانواده درمانی سیستمی: این رویکرد بر کمک به افراد برای به کار گیری نقاط قوت روابط خود به منظور غلبه بر مشکلات سلامت روان متمرکز است.
  • خانواده درمانی عملکردی: این درمان کوتاه مدت اغلب برای افراد جوانی به کار برده می شود که مشکلاتی مانند رفتار پرخطر، خشونت یا مصرف مواد را تجربه می کنند. این به نوجوانان و خانواده ها یاری می رساند تا در عین حال که به یکدیگر اعتماد می کنند و احترام می گذارند، به دنبال راه حل بگردند.
  • خانواده درمانی روایتی: این شیوه، اعضای خانواده را تشویق می کند تا هر یک داستان مشکلات خود را بیان کنند تا همگی دریابند که چطور این تجارب شخصیت آنها را شکل داده و چطور این روایت ها به دیگران مرتبط می شوند. با این شیوه شخص می تواند به جای تنها از دید خود به قضیه نگاه کردن، به صورت عینی تر مشکلات را ببیند.
  • آموزش روانشناختی: این نوع درمان حول کمک به اعضای خانواده برای درک عارضه های سلامت روان متمرکز است. با آگاهی بیشتر نسبت به داروها، گزینه های درمانی و رویکردهای خودیاری، اعضای خانواده می توانند به صورت یک نظام حمایتی منسجم عمل کنند.
  • خانواده درمانی حمایتی: این درمان بر خلق محیطی امن تاکید دارد که اعضای خانواده در آن قادر به ابراز صادقانۀ احساسات خود باشند و از سوی سایر اعضا پشتیبانی شوند.

ممکن است برخی درمانگران به رویکرد خاصی تکیه کنند. در مقابل بعضی دیگر طرفدار استفاده از رویکردهای التقاطی هستند که با توجه به نیاز مراجع شامل ابعادی از درمان های گوناگون می شود.

خانواده درمانی

فنون

فنونی که در خانواده درمانی به کار برده می شود معمولاً به عواملی چون جهت­گیری نظری درمانگر و نیازهای خاص خانواده بستگی دارد. برخی از این شیوه ها شامل موارد زیر هستند:

  • فنون رفتاری: این روش ها اغلب بر آموزش مهارت و آموزش روانشناختی به اعضای خانواده تمرکز دارد تا آنها قادر شوند مشکلات خاص شان را برطرف سازند. برای مثال، فنون مدلسازی و ایفای نقش می توانند برای کمک به حل مشکلات ارتباطی به کار گرفته شوند.
  • فنون روانپویشی: این شیوه ها، دربردارندۀ ارزیابی نحوۀ تفسیر و واکنش هر یک از اعضا نسبت به مشکلات خود هستند. درمانگر با خانواده کار می کند تا بینش های عاطفی جدیدی کسب کنند و راه های تازه ای را برای پاسخدهی مؤثرتر کشف نمایند.
  • فنون ساختاری: این روش ها از طریق مرزها و پویایی های قدرت درون خانواده به اعضای خانواده کمک می کنند. چنین تکنیک هایی باعث می شوند خانواده مرزهای تازه ای ایجاد کند و عادات روزمره ای را برای بهبود عملکرد خانواده بنا سازد.

فنون مورد استفاده در خانواده درمانی بر ارتقای آگاهی هیجانی، همکاری در گذر از تغییرات مهم در خانواده، کمک به پذیرش مسائل غیر قابل کنترل و تقویت ارتباط و مشارکت تاکید دارند.سایر فنون خاصی که در این حیطه به کار می روند می توانند شامل یادگیری همدلی، معتبر شماردن هیجانات، گوش دادن فعال و بازسازی شناختی باشد.

خانواده درمانی در چه مشکلاتی می تواند وارد عمل شود؟

موضوعات بسیاری وجود دارد که این نوع درمان می تواند به آنها بپردازد. از جمله:

  • مشکلات رفتاری در کودکان یا نوجوانان
  • تغییرات درون خانواده
  • مشکلات تعاملی
  • مرگ یک عزیز
  • طلاق، جدایی یا مشکلات ازدواج
  • تعارضات والد-کودک
  • مشکلات بین خواهر و برادرها
  • مسائل فرزندپروری
  • رویدادهای استرس­زا یا تحولات مهم در زندگی
  • تروما

خانواده درمانی همچنین می تواند به برطرف سازی مشکلات سلامت روان افراد (مثل اضطراب، بیماری مزمن، افسردگی و مصرف مواد مخدر) که کل خانواده را تحت الشعاع قرار می دهند، کمک کند.

مزایای خانواده درمانی

از آنجا که این نوع درمان تعاملات را بررسی می کند، اعضای خانواده می توانند یاد بگیرند تا افکار و نیازهای خود را بهتر اظهار کنند و به گونه ای کمتر آسیب زا برای روابط، به حل تعارضات بپردازند.

همچنین خانواده درمانی بر این مسئله تمرکز دارد که اعضای خانواده چگونه با مشکلات یکدیگر برخورد می کنند. برای مثال اگر یک عضو خانواده دچار یک عارضۀ روانی باشد، این درمان می تواند به تغییر وضعیت هایی که اغلب به این مشکل دامن می زنند، کمک کند.

زمانی که افراد به بیماری های روانی مبتلا می شوند، ممکن است اعضای خانواده از نحوۀ امدادرسانی به او آگاه نباشند. در نتیجه، آنها احتمالاً دست به رفتارهایی می زنند که ابعاد بیماری را حفظ یا حتی گسترده می کند. در این مواقع خانواده درمانی می تواند رفتارهای مفیدی را به اعضا آموزش دهد که در عین مراقبت از به­زیستی خود، بتوانند از فرد دچار اختلالات روانی حمایت کنند.

اثربخشی

تحقیقات نشان می دهند که خانواده درمانی با اهداف گسترده ای به کار رود و سودبخش باشد. در ادامه بعضی از شواهد حمایت کننده را ذکر می کنیم:

  • یک مطالعۀ بازنگری در سال 2018 دریافت که خانواده درمانی می تواند در درمان مشکلات بزرگسالان از جمله ناراحتی های درون رابطه، خشونت در رابطه، اختلالات خلقی، اختلالات اضطرابی، روان پریشی، سوءمصرف الکل و بیماری های جسمانی مزمن اثربخش باشد.
  • پژوهشی در سال 2019 نشان داد که خانواده درمانی باعث بهبود حوزه های مختلفی از عملکرد خانواده می شود و در نتیجه به نوجوانانی که از مشکلات سلامت روان رنج می برند، کمک می کند.
  • یک مطالعۀ بازنگری در سال 2019 اثربخشی خانواده درمانی را بر مشکلات سلوک، مشکلات هیجانی، اختلالات خوردن و مشکلات جسمانی سازی و بهبودی از سوءرفتار یا غفلت نشان داد. این مطالعه همچنین دریافت که خانواده درمانی صرف نظر از اینکه از برنامه های درمانی مستقل استفاده می کرد یا در قالب برنامۀ تلفیقی به کار می رفت، سودمند بوده است.

تحقیقات بیشتری نیاز است تا بهتر متوجه شویم که خانواده درمانی چگونه می تواند بیشترین تأثیر مثبت را به همراه بیاورد و چگونه با سایر اشکال درمان مقایسه می شود.

خانواده درمانی

ملاحظات

از آنجا که خانواده درمانی دربردارندۀ گفتگو در مورد مشکلات و تعارضات هیجانی است، ممکن است ناراحت کننده و دشوار باشد. در بعضی موارد امکان دارد افراد در آغاز و پیش از رسیدن به بهبودی، احساس کنند حالشان بدتر شده است. مهم است به یاد داشته باشید که درمانگر حرفه ای آنجاست تا به اعضا کمک کند تا از این تعارضات به خوبی عبور کنند و هیجانات شدیدی که تجربه می شوند را مدیریت نمایند.

وقتی می گوییم خانواده درمانی برای مسائل زیادی مفید است، به این معنا نیست که برای هر فرد یا هر موقعیتی جواب می دهد. برخی اشکال دیگر درمان نیز هستند که می توانند اثربخش باشند؛ مانند درمان شناختی رفتاری(CBT) و یا روان درمانی کودک .

چگونه شروع کنیم؟

خانواده درمانی اغلب کوتاه مدت است، اما بسته به موقعیت و نیازهای خانواده، ممکن است یک سال یا بیشتر طول بکشد. در حالی که اغلب این روش همۀ اعضای واحد خانواده را درگیر می کند، اما می تواند بر آنهایی تمرکز کند که مشتاق یا قادر به مشارکت در درمان هستند.

در طول جلسات درمان، درمانگر سوالاتی می پرسد تا از مشکلی که خانواده را به اتاق درمان کشانده، آگاهی بهتری کسب کند. همچنین او ممکن است عوامل دیگری (مانند استرس های محیطی و بیماری های روانی) را که به نظر می رسد در مسئلۀ فعلی دخیل باشند، بررسی کند.

این درمان اغلب توسط درمانگر دارای پروانه در حوزۀ ازدواج و خانواده (LMFT) ارائه می شود اما سایر متخصصان سلامت روان نیز همچون مشاوران حرفه ای، روانشناسان و مددکاران اجتماعی دارای پروانه می توانند چنین خدماتی فراهم کنند.

چنانچه مایل به امتحان کردن جلسات خانواده درمانی هستید، می توانید از پزشک تان بخواهید که چنین درمانگری را به شما معرفی کنند یا درمورد متخصصانی که در محل زندگی شما چنین خدماتی ارائه می دهند پرس و جو کنید. همچنین می توانید از طریق جستجوی اینترنتی و مطالعۀ آنلاین رزومه و پروانۀ کار روانشناسان اقدام کنید.

منابع:

  1. Varghese M, Kirpekar V, Loganathan S. Family interventions: basic principles and techniquesIndian J Psychiatry. 2020;62(Suppl 2):S192-S200. doi:10.4103/psychiatry.IndianJPsychiatry_770_19
  2. Reiter MD. Family Therapy: An Introduction to Process, Practice and Theory. Routledge; 2017.
  3. Carr A. Couple therapy, family therapy and systemic interventions for adult‐focused problems: the current evidence baseJournal of Family Therapy. 2019;41(4):492-536. doi:10.1111/1467-6427.12225
  4. Jiménez L, Hidalgo V, Baena S, León A, Lorence B. Effectiveness of structural⁻strategic family therapy in the treatment of adolescents with mental health problems and their familiesInt J Environ Res Public Health. 2019;16(7):1255. doi:10.3390/ijerph16071255
  5. Carr A. Family therapy and systemic interventions for child-focused problems: the current evidence base: Child-focused problemsJournal of Family Therapy. 2019;41(2):153-213. doi:10.1111/1467-6427.12226

https://www.verywellmind.com/family-therapy-definition-types-techniques-and-efficacy-5190233

دربارۀ نویسنده:

کندرا چری

  • نویسنده، متخصص توانبخشی روانی اجتماعی، مربی، سخنران
  • تجربه و تخصص: روانشناسی، روانشناسی کودک ، شخصیت، پژوهش
  • تحصیلات: دانشگاه ایالتی Boise ، دانشگاه ایالتی آیداهو

او مشاور آموزشی و سخنران با تمرکز بر کمک به دانش آموزان برای یادگیری و لذت بردن از روانشناسی بوده و نیز مقالات فراوانی با موضوعات مختلف در روانشناسی از جمله شخصیت، رفتار اجتماعی،  درمان کودک، هوش، روش های تحقیق و موارد دیگر منتشر کرده است.

دانلود فایل اصلی و نسخه PDF خانواده درمانی

ویدیوها

 

برای امتیاز به این نوشته کلیک کنید!
[کل: 1 میانگین: 5]