فهم کارکرد دوپامین می تواند در ایجاد عادات بهتر به ما کمک کند

دوپامین یک انتقال دهنده عصبی است که در سیستم های پردازش پاداش مغز نقش دارد. وقتی کاری را انجام می دهید که احساس خوبی دارد، معمولاً به دلیل یک پاداش پیش بینی شده یا مصرفی است که با واسطه دوپامین میانجی گری می شود. (احساس انفعالی خلق و خوی خوب بیشتر توسط یک انتقال دهنده عصبی دیگر، به نام سروتونین، و احساسات خوب نسبت به دیگران، مانند عشق، توسط یک انتقال دهنده عصبی دیگر، به نام اکسی توسین تنظیم می شوند.)

اینکه چگونه مغز پاداش ها را پردازش می کند، می تواند ما را به سمت اهداف مان سوق دهد یا بر عکس، ما را از آنها منحرف سازد.

بیشتر بخوانید: حفظ سلامت روان

مفاهیم کلیدی

  • دوپامین یک انتقال دهنده عصبی است که بر پاداش ها در مغز نظارت می کند.
  • لذت های تکانشی بیش از اهداف بلندمدت، معنادارتر و البته دشوارتر، پاداش های فوری برای دوپامین فراهم می کنند.
  • تنظیم مجدد دوپامین و تأخیر در ارضای آن، کلید بهینه سازی احساس پاداش برای اهداف بلندمدت است.

پاداش پیش بینی کننده

پاداش پیش بینی احساس خوبی است که هنگام حرکت به سمت یک هدف دارید. آیا تا به حال متوجه شده اید که گاهی اوقات، احساس رسیدن به یک نقطه عطف هیجان انگیزتر از احساسی است که زمان رسیدن به آن تجربه می کنید؟ یا شاید احساس موفقیت برای تان کوتاه مدت باشد و به سرعت به سمت هدف بعدی خود بروید؟

ممکن است تعجب کنید و با خود بیاندیشید که شاید هدف اشتباهی را در جستجوی خوشبختی انتخاب کرده اید؟ اما شاید هم اینگونه نباشد. از منظر تکاملی، مغز شما کاملاً برانگیخته است تا در حین پیشرفت به سمت هدفتان با تولید احساسات خوب به تان انگیزه دهد، اما پس از رسیدن به آن هدف، انگیزۀ کمی دارد که همچنان با ایجاد مواد شیمیایی شادی آور به شما پاداش دهد. از دیدگاه دوپامین، پاداش پیش بینی شده برای یک هدف جدید دیگر هیجان انگیزتر است.

دوپامینپاداش مصرفی

این بدان معنا نیست که دستیابی به اهداف هرگز احساس خوبی ندارد. در عوض، مغز ما برای مصرف هم با دوپامین به ما پاداش می دهد. به همین دلیل است که مثلاً برخی خوراکی ها طعم خوبی دارند. اما این پاداش کوتاه مدت است. به محض اینکه خوراکی را قورت دهید و انرژی مورد نظر را به مغز تحویل دهید، دیگر چه انگیزه ای برای خوشحال نگه داشتن شما دارد؟

آنا لمبکه، نویسنده کتاب ملت دوپامین و استاد پزشکی اعتیاد در دانشگاه استنفورد، توضیح می دهد که چگونه این پاداش مصرفی دقیقاً همان چیزی است که می تواند به «سندرم معتاد خوراکی» منجر شود. اگر فقط روی کاناپه دراز کشیده اید، احتمالاً کم و بیش خنثا هستید. اما برای چند ثانیه ای که چیپس سیب زمینی را می جوید، یک جایزه دوپامینی دریافت می کنید.

پاداش دوپامین در آینده به پاداش دوپامین قبلی بستگی دارد، جایی که سیستم عصبی ما مقداری بیشتری از آن محرک قبلی را طلب می کند. در مواجهۀ مکرر با یک محرک ثابت، احساس لذت ما به مرور کاهش می یابد و اگر ناگهان دسترسی به آن محرک پاداش را از دست بدهیم، با فروکشی دوپامین روبرو می شویم.

به همین دلیل است که سندرم «معتاد خوراکی» می تواند حتی زمانی که دیگر گرسنه نیستید، ادامه یابد. چند لقمه اول خلق و خوی شما را کمی بالاتر از حالت خنثی می برد، و زمانی که مغزتان به اوج کوچک خود عادت کرد، دوپامین به حالت خنثی بازمی گردد که این به عنوان ولع بیشتر ظاهر می شود.

بیشتر بخوانید: آنهدونیا یا بی ­لذتی چیست؟

اعتیاد به مواد مخدر

وقتی در مورد انواع پاداش مصرفی که سیستم لذت مغز ما را در بر گرفته، صحبت می کنیم، به مواد مخدر که می رسیم، همه چیز مخرب تر می شود. به عنوان مثال، مواد افیونی پیوندهای بسیار نیرومندی با نورون های بازدارنده ایجاد می کنند و مانع از شلیکی می شوند که به طور معمول به مغز ما دستور توقف تولید دوپامین را می دهد و ما غرق در احساسات مثبت می شویم. به یاد داشته باشید که دوپامین باید به خوبی تنظیم شود تا به اندازه کافی به شما پاداش دهد و شما را در تعقیب هدف خود ثابت نگه دارد.

مواد مخدر مشکلی ایجاد نمی کند زیرا باعث ایجاد احساس خوب در افراد می شود. این مواد فقط زمانی مشکل ساز می شود که به اعتیاد بیانجامد، منابع دوپامین ما را به یک رفتار تخریبی محدود کند و انگیزه ما را برای لذت بردن از خوشی های عادی زندگی مختل سازد.

بیشتر بخوانید: روان پریشی چیست؟

پاداش رفتاری دوپامین

همانطور که مغز ما به گونه ای تکامل نیافته است که با افزایش شدید دوپامین ناشی از مواد افیونی هماهنگ باشد، تکامل نیز ما را برای لذت فراوانی که در جهان امروز وجود دارد آماده نکرده است.

ما تکامل یافتیم که هنگام خوردن غذاهای شیرین طبیعی، مانند میوه، به دلیل محتوای انرژی بالا، لذت بیشتری دریافت کنیم. میوه نمی تواند با مقدار قند (و در نتیجه، پاداش دوپامینِ) خوراکی های فرآوری شده مدرن، مانند شکلات و بستنی رقابت کند و البته رفتارهای ناسالم به ما احساس بهتری می دهد (در کوتاه مدت). مغز ما برای به حداکثر رساندن انگیزه مان برای غذاهای پر کالری طراحی شده است.

به همین ترتیب، نشستن و انجام یک بازی با تلفن یا مرور شبکه های اجتماعی بسیار لذت بخش تر از صرف مقدار زیادی تلاش برای رسیدن به هدفی بلند مدت است. وقتی می‌بینیم امتیازات مان در بازی بالا می‌رود، احساس می‌کنیم که به چیزی معنادار دست می‌یابیم. زمانی که یک پست را لایک می‌کنیم، احساس می‌کنیم که در حال تایید حضور مان هستیم. چرا بعداً برای کسب مقداری دوپامین زحمت بکشیم در حالی که اکنون می‌توانیم مقدار زیادی از آن را داشته باشیم؟

دوپامیندوپامین بازنشانی می شود

این بد نیست که به دنبال بزرگترین منابع دوپامین در زندگی خود باشیم. ما به این طریق تکامل یافتیم زیرا سازگارانه است. چیزی که ناسازگار است این است که از چیزهایی که واقعاً برای ما خوب نیستند به طور مصنوعی دوپامین زیادی دریافت می کنیم.

لمبکه از تمرین بازنشانی دوپامین در زندگی‌مان حمایت می‌کند تا به پایه طبیعی انگیزه خود برگردیم. به عنوان مثال، اگر خوردن شکر را کاملاً به مدت یک ماه قطع کنید، خوردن یک تکه میوه به طور ناگهانی به شما پاداش بزرگی خواهد داد. اما برعکس، اگر تمام چیزی که می‌خوردید شکلات بوده باشد، میوه به سختی طعم شیرینی به شما می دهد. و بدین صورت شادی های ساده زندگی نیز ممکن است کمی کسل کننده به نظر برسند.

جهت بهره مندی از خدمات مشاوره روانشناسی آنلاین با ما همراه باشید

دوپامین ما را به سمت لذت های کوتاه مدت مایل می کند، اما الزامی وجود ندارد. حذف یا حتی استراحت های دوره ای از لذت های کوتاه مدت در زندگی مان، می تواند به ما این امکان را بدهد که از دنبال کردن اهداف بلندمدت پاداش بیشتری دریافت کنیم. این اساساً مبنای عصب شناختی دارد که چگونه تمرین تأخیر در ارضا می تواند شادمانی ما را تضمین کند.

منبع

https://www.psychologytoday.com/intl/blog/natured-nurture/202209/understanding-dopamine-can-help-us-create-better-habits

بررسی شده توسط تایلر وودز – 2022

برای امتیاز به این نوشته کلیک کنید!
[کل: 1 میانگین: 5]