افسردگی چیست؟ علائم افسردگی و راه درمان

افسردگی چیست؟ یکی از انواع اختلالات خُلقی است که با احساساتی همچون غم، ناامیدی، پوچی و درماندگی همراه است. این اختلال روانشناختی که ممکن است در پی یک شکست، سوگ یا دیگر عوامل دخیل رخ دهد، می‌­تواند فرد را از رسیدن به اهداف شغلی یا تحصیلی یا رسیدگی به روابط بین­‌فردی باز دارد. در این مقاله، به تعریف این وضعیت و علایم افسردگی، انواع، تفاوت آن در سنین مختلف، علل و روش‌­های درمان آن می­‌پردازیم.

نشانه ها و علائم افسردگی چیست؟

افسردگی (Depression) یک اختلال شایع روان است که خواب و اشتها را مختل می‌کند و تمرکز و انگیزه ادامه زندگی را سخت می‌سازد.

علائم افسردگی زیر از رایج­‌ترین نشانگان این وضعیت هستند:

• اندوه شدید
• احساس پوچی
• حس درماندگی یا بدبینی
• کج­‌خلقی یا تحریک­‌پذیری
• احساس گناه
• حس بی­‌ارزشی
• از دست دادن علاقه به سرگرمی‌­ها یا فعالیت­‌های سابقا لذتبخش
• کند شدن در حرکت یا صحبت کردن
• حس بی‌­قراری یا دشواری در آرام نشستن
• دشواری در تمرکز، یادآوری یا تصمیم‌­گیری
• خستگی و فقدان انرژی حتی برای انجام فعالیت‌­های ساده
• مشکل در خوابیدن (ارتباط خواب زیاد و افسردگی)، بیدار شدن در صبح خیلی زود یا خوابیدن بیش از حد
• تغییرات در اشتها (کم یا پرخوری)
• درد، سردرد، گرفتگی عضلات یا مشکلات گوارشی بدون علت جسمی واضح
• افکار مرتبط با مرگ یا اقداماتی برای خودکشی

خطر خودکشی در افراد دچار این اختلال در مقایسه با جمعیت عمومی بالاست و می‌توان آن را بالای 6% دانست.(آمار افسردگی در ایران را بخوانید)

انواع افسردگی چیست ؟

انواع زیادی از افسردگی وجود دارد و همه آن را به یک شکل تجربه نمی‌کنند. علائم افسردگی و راه درمان در هر یک از وضعیت‌های زیر می‌تواند متفاوت باشد.

با کلیک روی هر یک از لینک‌های زیر، می‌توانید اطلاعات کامل را در مورد آن نوع خاص بخوانید:

• اختلال افسردگی مداوم
• اختلال عاطفی فصلی
• افسردگی سایکوتیک
• افسردگی پس از زایمان
• سندروم پیش از قاعدگی
• موقعیتی مانند افسردگی بعد از طلاق و افسردگی بعد از فارغ التحصیلی
• افسردگی غیرمعمول
• افسردگی شبانه
• افسردگی تابستانه
• افسردگی صبحگاهی

تفاوت علائم افسردگی در زنان و مردان چیست؟

افسردگی چیست و آیا در زنان و مردان متفاوت است؟ باید بگوییم بله، این وضعیت در زنان و مردان از بعضی جهات متفاوت است. یک تفاوت اینجاست که زنان با احتمال دو برابر بیش از مردان به دپرشن مبتلا می­‌شوند.

چند تفاوت دیگر عبارت است از:

• افسردگی در زنان نسبت به مردان ممکن است زودتر آغاز شود، بیشتر طول بکشد و با احتمال بیشتری عود کند.
• در زنان، این اختلال احتمالا بیشتر با رویدادهای استرس‌­آمیز زندگی مرتبط است و زنان به تغییرات فصلی حساس‌­تر هستند.
• زنان بیشتر احتمال دارد احساسات گناه و اقدامات خودکشی را تجربه کنند، هرچند آنها کمتر از مردان واقعا خود را می‌­کشند.
• افسردگی در مردان کمتر احتمال دارد که با اختلالات اضطرابی خصوصا فوبیا و اختلالات خوردن همراه باشد.
• زنان دچار این اختلال با احتمال کمتری دست به سومصرف مواد یا الکل می­‌زنند.

بیشتر بخوانید: پنج اشتباهی که مبتلایان به افسردگی مرتکب می شوند

غم با افسردگی چه فرقی دارد؟

گاهی افراد غم معمولی را با Depression اشتباه می‌گیرند. احساس غم، واکنشی طبیعی به وقایع ناراحت‌کننده است. تفاوت اینجاست که غم کمتر طول می‌کشد و به مرور زمان کم می‌شود. افسردگی اما اختلالی روانشناختی است که فرد را از زندگی روزمره بازمی‌دارد و نیاز به درمان تخصصی دارد. برای اطلاع بیشتر از تفاوت غم و افسردگی کلیک کنید.

آیا علائم افسردگی در کودکان، نوجوانان و بزرگسالان متفاوت است؟

در ادامه به تفاوت افسردگی در کودکان، نوجوانان و بزرگسالان می‌­پردازیم. این وضعیت تنها در بین بزرگسالان رخ نمی‌دهد. در واقع، طبق مرکز ملی کنترل و پیشگیری از بیماری­‌ها، حدود 3.2% از کودکان در سنین 3 تا 17 سال مبتلا به دپرشن تشخیص داده می‌شوند.

• کودکان کم­‌سال‌­تر، ممکن است کج­‌خلقی، رفتارهای برون‌­ریزی، عصبانیت و چسبندگی نشان دهند، از دردهای جسمی شکایت کنند، از رفتن به مدرسه امتناع کنند یا به طرز چشمگیری وزن خود را از دست بدهند.
• نوجوانان ممکن است از تعاملات اجتماعی دوری کنند، در مدرسه عملکرد ضعیفی داشته باشند، بیش از حد حساس شوند و به سادگی از کوره در بروند یا به مواد و الکل روی بیاورند.
• نمونه‌­های شدید ممکن است علایمی از روان­‌پریشی از جمله هذیان و در موارد نادر، توهم نشان دهند. وقتی این اتفاق می‌­افتد، مخصوصا در افراد مسن­‌تر، ممکن است افراد به اشتباه برچسب زوال عقل یا دمانس دریافت کنند.

طبق گزارش سازمان بهداشت جهانی، افسردگی عامل اصلی ناتوانی در سرتاسر جهان است و در دنیا، بیش از 300 میلیون نفر از هر رده­ سنی از این اختلال رنج می‌برند.

در سالمندان علائم افسردگی چیست ؟

این وضع در سالمندان بسیار شایع است اما بخشی طبیعی از مسن­‌شدن نیست. این عارضه، حدود 6 میلیون از آمریکایی­‌های 65 ساله و بالاتر را تحت تاثیر قرار می‌­دهد. متاسفانه، تنها 10% این افراد درمان مناسب را دریافت می­‌کنند. یک علت احتمالی این است که علائم‌شان اغلب با اثرات بیماری‌­های چندگانه و عوارض داروهای مصرفی برای این بیماری‌­ها اشتباه گرفته می‌­شود.

دپرشن در سنین بالاتر معمولا در همراهی با بیماری­‌ها و اختلالات پزشکی رخ می‌­دهد. به علاوه، بالارفتن سن اغلب با از دست­‌دادن حامیان مهم به دلیل مرگ همسر یا خواهر و برادر، بازنشستگی یا نقل مکان همراه است. همه این‌ها به علائم دامن می‌زنند و تشخیص اختلال را سخت می‌کنند.

علل (چرا افسرده می‌­ شویم؟)

علل زیادی وجود دارد، از جمله:

• سورفتار

سورفتارهای جسمی، جنسی یا هیجانی می‌تواند شما را نسبت به ابتلا به این وضعیت در سال­‌های بعدی زندگی آسیب­‌پذیرتر کند.

• سن

افراد مسن بیشتر در معرض خطر ابتلا قرار دارند. این موضوع می­‌تواند توسط عواملی دیگر مانند تنها زندگی کردن و نداشتن حمایت اجتماعی بدتر شود.

• داروهای خاص

برخی داروها مثل ایزوترتینوین (داروی مصرفی برای درمان آکنه) و کورتیکواسترودییدها می­‌توانند خطر بروز دپرشن را بالا ببرند.

• تعارضات

Depression می‌تواند در افراد مستعد، از تعارضات شخصی یا اختلافات با اعضای خانواده یا دوستان ناشی شود.

• مرگ یا فقدان

ناراحتی یا سوگ پس از مرگ یا از دست­‌دادن یک عزیز به طور طبیعی می‌­تواند خطر ابتلا را افزایش دهد.

• جنسیت

زنان با احتمال دو برابر بیش از مردان به دپرشن دچار می­‌شوند. یک دلیل می­‌تواند تغییرات هورمونی باشد که زنان در مراحل مختلف زندگی خود از سر می‌گذرانند.

• ژنتیک

پیشینه‌­ی خانوادگی از این اختلال، خطر ابتلا به آن را افزایش می‌دهد. البته ژن­‌های مختلفی وجود دارند که هر یک در اثرات کوچکی از این اختلال سهیم هستند. در اینجا نیز مانند بیشتر اختلالات روانپزشکی، علت ژنتیکی ساده و سرراست وجود ندارد.

 بیشتر بخوانید: احساس پوچی در افسردگی وجودی : علایم و راه های مقابله

• رویدادهای مهم

حتی اتفاقات خوب مانند شروع یک شغل جدید، فارغ­‌التحصیلی یا ازدواج­ کردن می­‌تواند به افسردگی منجر شود. همچنین از دست‌­دادن شغل یا درآمد، طلاق گرفتن یا بازنشستگی نیز می­‌تواند چنین تاثیری بر جا بگذارد. بااین­‌حال، اختلال بالینی هیچگاه صرفا یک پاسخ طبیعی به رویدادهای استرس‌­آمیز نیست.

• ویژگی­‌های شخصیتی

افراد دارای عزت­ نفس پایین که به سادگی با اتفاقات استرس‌­آمیز بهم می­‌ریزند یا به طور کلی بدبین‌­اند با احتمال بیشتری مبتلا می‌شوند.

• سایر مشکلات شخصی

مشکلاتی مانند انزوای اجتماعی به دلیل بیماری‌­های روانشناختی یا طردشدن از خانواده یا گروه­‌های اجتماعی می­‌تواند خطر ابتلا را افزایش دهد.

• بیماری­‌های جدی

گاهی، Depression در کنار یک بیماری مهم رخ می­‌دهد یا ممکن است توسط یک عارضه پزشکی برانگیخته شود.

• تغذیه­

محققان شواهدی دارند مبنی بر اینکه نقش تغذیه در افسردگی چیست . حساسیت به این اختلال با رژیم غذایی مرتبط است؛ هم به‌­طور مستقیم یعنی از طریق مصرف ناکافی مواد مغذی مانند چربی‌های امگا 3 و هم به طور غیرمستقیم، از طریق انواع باکتری‌هایی که وارد روده می­‌شوند.

• سومصرف مواد

حدود 30% از افراد دچار سومصرف مواد، دپرشن را نیز تجربه می­‌کنند. حتی اگر مواد یا الکل باعث شود موقتا احساس بهتری پیدا کنید، در نهایت به وخامت احوال‌تان می‌­انجامد.

عوارض افسردگی چیست؟

عوارض سخت این اختلال در صورت درمان نشدن عبارتند از:

• مبتلایان به این اختلال، سه برابر بیشتر در معرض خطر حمله­‌ قلبی هستند
• این اختلال می‌­تواند سیستم ایمنی را ضعیف کند و حساسیت به عفونت­‌های ویروسی و احتمالا برخی از انواع سرطان را افزایش دهد
• در خواب تداخل ایجاد می‌کند و به احساس کسالت می‌­افزاید
• مشکلات تمرکز به همراه دارد و پیشرفت تحصیلی و شغلی را سخت می‌کند
• با نرخ بالاتر دیابت و پوکی استخوان ارتباط دارد

چطور بفهمم افسرده هستم؟

به خاطر داشته باشید که تشخیص هر نوع اختلال روانشناختی­‌ همیشه بر عهده‌­ی پزشک یا متخصص سلامت روان است. با این حال، دانستن اینکه چه زمانی شما یا عزیزتان به کمک تخصصی نیاز دارید، ضرورت دارد. چنانچه تعدادی از علایم ذکرشده در بالا را در خود یا عزیزتان مشاهده می‌­کنید، توصیه‌­ی ما این است که آن را جدی بگیرید؛ در دسترس­‌ترین راه، استفاده از مشاوره تلفنی افسردگی فوری است.

راه درمان افسردگی چیست؟

خبر خوب اینجاست: اختلالی که تا اینجا درموردش خواندید، حتی در شدیدترین موارد، بسیار درمان­‌پذیر است. مانند بسیاری از بیماری­‌ها، هرچه درمان زودتر شروع شود، موثرتر خواهد بود.

درمان مناسب افسردگی با ارزیابی توسط پزشک شروع می‌­شود. برخی از داروها و همچنین برخی عارضه­‌های پزشکی مانند عفونت­‌های ویروسی یا اختلال تیرویید می‌­توانند علایمی مشابه دپرشن ایجاد کنند و باید رد شوند. متخصص از شما سوالاتی درباره­‌ی مصرف الکل و مواد مخدر و وجود افکاری پیرامون مرگ یا خودکشی می‌­پرسد. پس از تشخیص، فرد مبتلا به افسردگی می‌­تواند به روش‌­های مختلفی تحت درمان قرار بگیرد.

برخی درمان‌­های رایج عبارتند از:

• دارو درمانی

داروهای ضدافسردگی (به تنهایی یا همراه با روان­‌درمانی) برای بیشتر مبتلایان مفید هستند. انواع مختلفی از این داروها وجود دارد. شاید لازم باشد پیش از پیدا کردن دارویی که روی شما جواب دهد، چند نوع را امتحان کنید. ممکن است به ترکیبی از دو دارو نیاز داشته باشید. یا شاید پزشک‌تان نوع دیگری از داروها را مانند تثبیت­‌کننده‌­های خُلق، ضد روانپریشی‌­ها، ضد اضطراب­‌ها یا داروهای محرک برای کمک به بهترین حالت اثربخشی تجویز کند.

• روان­‌درمانی

یک درمان رایج،­ روان­درمانی است. بسیاری از مطالعات نشان می‌­دهد که نوعی روان­درمانی به نام درمان شناختی رفتاری (CBT)، به تنهایی یا همراه با دارودرمانی بسیار اثربخش است. این روش به الگوهای ناکارآمد تفکری می­‌پردازد که افسردگی را تشدید می­‌کنند و طبق مطالعات CBT قادر به جلوگیری از بازگشت بیماری است.

• بستری در بیمارستان

اگر اختلال شما شدید باشد و قادر به مراقبت از خود نباشید یا احتمال صدمه به خود یا دیگران وجود داشته باشد، شاید نیاز به بستری در بیمارستان یا مرکز روانپزشکی باشد. این بستری معمولا موقت و بسیار در بهبودی موثر است.

• درمان با شوک­ الکتریکی (ECT)

در این درمان، امواج الکتریکی وارد مغز شما می‌­شوند تا به کارکرد بهتر انتقال‌­دهنده­‌های عصبی­تان کمک کنند. معمولا، فقط در صورتی که علائم افسردگی شدید به دارو پاسخگو نباشند یا بنا به دلایلی نتوانید داروها را مصرف کنید، از این روش استفاده می­‌شود.

بیشتر بخوانید: چه ارتباطی بین چاقی و افسردگی و اضطراب وجود دارد؟

درمان­‌ های خانگی افسردگی چیست؟

برخی تغییرات در سبک زندگی می­‌تواند علایم شما را کاهش دهد، از جمله:

• ورزش منظم

ثابت شده است که فعالیت­‌های جسمی از جمله تمرینات ایروبیک، یوگا و پرورش اندام می­‌تواند تولید  هورمون اندروفین را (که بهبوددهنده‌­ی خُلق است) در بدنتان افزایش دهد. طبق پژوهش‌­ها، تمرینات ایروبیک مانند پیاده‌­روی و شنا می­‌توانند به اندازه­ یک آنتی­‌دپرسانت در کاهش علایم اثربخش باشند. کسانی که به ورزش ادامه می­‌دهند، کمتر احتمال دارد که با عود اختلال روبرو شوند.

• دوری از الکل و کافئین

در حالی­که ممکن است برای ریلکس‌­کردن، الکل بنوشید اما این نوشیدنی می­تواند در آینده مشکلاتی مانند اندوه و اضطراب به بار بیاورد. کافیین نیز با افزایش سطح هورمون استرس به نام کورتیزول می‌­تواند علایم شما را بدتر کند.

• نوشیدن آب

حتی کم‌­آبی خفیف می­تواند خُلقتان را بد کند و اضطرابتان را بالا ببرد. متخصصان توصیه می­‌کنند مردان روزانه به 15 و زنان به 11 فنجان آب نیاز دارند. 80% این میزان بهتر است از نوشیدن مستقیم آب و 20% آن از غذای مصرفی شما تامین شود.

• مراقبت از خود

داشتن خواب کافی، ایجاد مرز در روابط شخصی و حرفه­ای، داشتن رژیم غذایی سالم و تمرین فنون کاهنده­ استرس مثل ذهن‌­آگاهی یا ذهن آگاهی با تکنیک توقف می‌­تواند مفید باشد. این موارد کمک‌تان می‌­کنند تا بهتر با چالش‌­های زندگی کنار بیایید. علاوه بر این گام­‌ها، از پزشک خود بخواهید تا کمبود ویتامین­ ها را بررسی و مکمل مورد نیاز را معرفی کند.

در مجموع می­‌توان این اختلال را نوعی غار دانست که بیرون آمدن از آن میسر است اما به زمان و تلاش نیاز دارد.

کلام پایانی

در این مقاله خواندیم که علایم افسردگی چیست و راه درمان آن کدام است. در آخر، باید بدانید که این وضعیت نشانه‌­ ضعف نیست و نیز مساله ساده‌­ای نیست که فقط با «خواستن» بتوان کنارش گذاشت. افراد مبتلا به این وضعیت نمی‌توانند صرفا «خود را جمع‌­وجور کنند» تا بهتر شوند.

Depression نیازمند مداخله و درمان است و با اقدام به موقع می­‌توان به نحو بسیار خوبی آن را مدیریت کرد.

کلینیک روانشناسی سها به عنوان بهترین کلینیک روانشناسی در تهران آماده ارائه برترین خدمات مشاوره روانشناسی به صورت آنلاین و تلفنی می‌باشد. برای رزرو نوبت تماس بگیرید: 09198791784

منابع:

verywellhealth.com – webmd.com – psychiatry.org – who.int